ผู้รับจ้างกำหนดราคาวัสดุก่อสร้างสูงเกินไปมาก

ฎีกาที่ 6103/2548

โจทก์ประกอบอาชีพรับเหมาก่อสร้างมานจาน 8 ปี ย่อมทราบราคาโดยประมาณของวัสดุก่อสร้างได้ดี แต่โจทก์กลับกำหนดราคาเอาแก่จำเลยที่ 2 สูงกว่า ราคาที่แท้จริงถึงประมาณเจ็ดเท่า จึงไม่ใช่กรณีที่โจทก์คิดกำไรในทางการค้าโดยปกติ ทั้งการที่โจทก์ให้จำเลยที่ 2 ทำสัญญาก่อสร้างอาคารโดยไม่ระบุจำนวนเงินบางฉบับ และระบุจำนวนเงินสูงกว่าความเป็นจริงอย่างมากในบางฉบับ โดยอ้างว่าเพื่อนำไปแสดงต่อธนาคารให้ได้รับอนุมัติสินเชื่อในวงเงินสูง อีกทั้งโจทก์ยังทำการแก้ไขสัญญาโดยพลการเพื่อให้จำเลยจ่ายวัสดุเพิ่มขึ้น ย่อมชี้ชัดว่าโจทก์มีพฤติกรรมส่อไปในทางไม่สุจริตโดยถือโอกาสจากการที่จำเลยที่ 2 ไม่มีความรู้ด้านก่อสร้างและให้ความไว้วางใจโจทก์ จำเลยที่ 2 เข้าทำสัญญาว่าจ้างโจทก์โดยถูกโจทก์ทำกลฉ้อฉล แต่เป็นเพียงกลฉ้อฉลเป็นเหตุจูงใจให้จำเลยที่ 2 ยอมรับข้อกำหนดอันหนักยิ่งกว่าที่จำเลยที่ 2 จะยอมรับโดยปกติเท่านั้น จำเลยที่ 2 จึงมีสิทธิเพียงแต่เรียกเอาค่าสินไหมทดแทนเพื่อความเสียหายอันเกิดจากการฉ้อฉล ซึ่งได้แก่ราคาว่าจ้างส่วนที่จำเลยที่ 2 ได้ชำระเกินไปกว่าราคาว่าจ้างอันแท้จริงในขณะนั้น

ทำสัญญาซื้อขายที่ดินอำพรางการกู้ยืมเงิน

ฎีกาที่ 1050/2536

เมื่อสัญญาซื้อขายระหว่างโจทก์และจำเลยเป็นนิติกรรมอำพรางการกู้ยืมเงิน นิติกรรมซื้อขายจึงเป็นโมฆะตาม ป.พ.พ มาตรา 118 วรรคแรก และต้องบังคับตามนิติกรรมการกู้ยืมเงินซึ่งเป็นนิติกรรมที่ถูกอำพรางไว้ ตามมาตรา 118 วรรคสอง และย่อมถือว่าสัญญาซื้อขายเป็นหลักฐานแห่งการกู้ยืมเงินระหว่างโจทก์และจำเลย จึงมีผลบังคับได้

คนวิกลจริต คนไร้ความสามารถ

ฎีกาที่ 5466/2537

คำว่า บุคคลวิกลจริตตามบทบัญญัตไว้ใน ป.พ.พ มาตรา 29 เดิม (มาตรา 28 ใหม่) นั้น มิได้หมายเฉพาะถึงบุคคลผู้มีจิตผิดปกติ หรือตามที่เข้าใจกันทั่วๆไปว่าเป็นบ้าเท่านั้นไม่ แต่หมายความรวมถึงบุคคลผู้มีกิริยาอาการผิดปกติเพราะสติวิปลาส คือ ขาดความรำลึก ขาดความรู้สึกและขาดความรับผิดชอบด้วย เพราะบุคคลดังกล่าวนี้ไม่สามารถประกอบกิจการของตนหรือประกอบกิจการส่วนตัวได้ เมื่อข้อเท็จจริงได้ความว่า จ.ซึ่งผู้ร้องยื่นคำร้องขอให้ศาลสั่งเป็นคนไร้ความสามารถนั้นไม่รู้สึกตัวเอง และพูดจารู้เรื่องบ้างไม่รู้เรื่องบ้างซึ่งแพทย์ให้การวินิจฉัยว่าเป็ฯโรคสมองฝ่อหรือสมองเสื่อมขั้นรุนแรง ไม่สามารถรักษาให้หายได้ ตลอดจนไม่อาจปฏิบัติภารกิจส่วนตัวได้ แสดงให้เห็นว่า จ.เป็นคนไม่มีสติสัมปชัญญะไจ้ความสามารถที่จะดำเนินกิจการทุกสิ่งทุกอย่างด้วยตนเองได้ พอถือได้ว่าเป็นบุคคลวิกลจริตตามบทบัญญัติดังกล่าวแล้ว และผู้ร้องเป็นบุตรบุญธรรมของ จ. ถือว่าเป็นผู้สืบสันดานย่อมมีฐานะอย่างเดียวกับบุตรที่ชอบด้วยกฎหมายและมีสิทธิรับมรดกของ จ.ผู้ร้องจึงสมควรเป็นผู้อนุบาล จ.

ข้อห้ามในการประกอบอาชีพ

ฎีกาที่ 1275/2543

ข้อตกลงที่ว่าในระหว่างการจ้างงานหรือภายใน 5 ปีนับแต่สัญญาจ้างสิ้นสุดลง จำเลยจะต้องไม่ทำงานให้แก่บริษัทคู่แข่งทางการค้าของโจทก์หรือมีหุ้นในบริษัทคู่แข่งทางการค้าของโจทก์ ซึ่งครอบคลุมถึงประเทศไทยและประเทศอื่นอีก 4 ประเทศ เป็นเพียงข้อจำกัดห้ามการประกอบอาชีพแข่งขันกับโจทก์ โดยจำกัดประเภทของธุรกิจไว้อย่างชัดเจน มิได้ห้ามประกอบอาชีพปิดทางทำมาหาได้ของจำเลยอย่างเด็ดขาด และจำเลยสามารถประกอบอาชีพ หรือทำงานในบริษัทประกอบธุรกิจเกี่ยวกับการขายสินค้าหรือบริการอื่นๆที่อยู่นอกเหนือข้อตกลงได้ ขอบเขตพื้นที่ก็ห้ามเฉพาะในกลุ่มประเทศในแหลมอินโดจีน มิได้รวมถึงประเทศไกล้เคียงอื่นๆด้วย ลักษณะของข้อตกลงนี้ไม่เป็นการตัดการประกอบอาชีพของจำเลยทั้งหมดทีเดียว เพียงแต่เป็นการห้ามประกอบอาชีพบางอย่างที่แข่งขันกับโจทก์ในระยะเวลาหนึ่งเท่านั้น เป็นสัญญาต่างตอบแทนที่รักษาสิทธิและประโยชน์ของคู่กรณีที่ชอบในเชิงของธุรกิจ ไม่เป็นการปิดทางทำมาหาได้ ของฝ่ายใดโดยเด็ดขาดจนไม่อาจดำรงอยู่ได้ จึงไม่ขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน ไม่เป็นโมฆะ

การโอนใบอนุญาตให้ตั้งสถานบริการ

ฎีกาที่ 608/2527

การได้รับอนุญาตให้ตั้งสถานบริการเป็นสิทธิเฉพาะตัวของผู้รับอนุญาตจะโอนสิทธิตามใบอนุญาตให้ผู้อื่นหาได้ไม่ สัญญาโอนกิจการใบอนุญาตเป็นสัญญาที่มีวัตถุประสงค์ต้องต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมาย ขัดต่อความสงบเรียบร้อยของประชาชน

การซื้อขายที่ธรณีสงฆ์

ฎีกาที่ 3688/2549

เจ้าของเดิมอุทิศที่ดินให้แก่วัดโจทก์ตกเป็นที่ธรณีสงฆ์ การโอนกรรมสิทธิ์จะต้องกระทำตาม พ.ร.บ.คณะสงฆ์ พ.ศ.2505 มาตรา 34 คือโอยพระราชบัญญัตืหรือพระราชกฤษฎีกา แม้ที่ดินดังกล่าวจะได้มีการทำนิติกรรมและจดทะเบียนโอนต่อกันมาหลายทอดจนถึงจำเลย เมื่อมิได้กระทำตามกฎหมายดังกล่าว จึงเป็นการโอนที่ต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมาย ย่อมเป็นโมฆะ ตาม ป.พ.พ.มาตรา 150 โจทก์มีอำนาจฟ้องจำเลยออกจาที่ดินซึ่งจำเลยครอบครองอยู่ๆได้โดยหาจำต้องฟ้องเจ้าของเดิมและผู้รับโอนคนก่อนจำเลยไม่

การซื้อขายที่ดินห้ามโอน ผลเป็นโมฆะ

ฎีกาที่ 6399/2551

โจทก์ทราบดีมาแต่แรกว่าขณะทำสัญญาจะซื้อขายที่ดินพิพาทนั้นมีข้อกำหนดห้ามโอน 10 ปี แต่โจทก์ก็ยอมตนเข้าผูกพันทำสัญญาดังกล่าวซึ่งมีวัตถุประสงค์ต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมาย ย่อมตกเป็นโมฆะตาม ป.พ.พ. มาตรา 150 การที่โจทก์ชำระเงินมัดจำไป 400,000 บาท จึงเป็นการชำระหนี้อันเป็นการฝ่าฝืนข้อห้ามตามกฎหมาย ตาม ป.พ.พ.มาตรา 411 โจทก์จึงไม่อาจเรียกมัดจำ 400,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยคืนจากจำเลย